رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )
159
نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )
شيروانات و شكّى و گرجى » « 40 » . وى به علت « كبر سن و شيخوخت » « در حين رحلت شاه جنت مكان » يعنى شاه طهماسب اول ( متوفى در سال 984 - 1576 م . ) از كار مستعفى شد و خواجه قاسم على جانشين وى گرديد . هنگام رحلت شاه او هنوز در دربار بود و به آذربايجان نرفته بود « 41 » . در دورهء شاه محمد به زحمت بتوان گفت كه امور ادارى ايالات تحت نظر دربار انجام مىگرفته است . تازه در دورهء شاه عباس اول در سال 1016 ( - 8 - 1607 م . ) باز وزارت كل در اين ديار تجديد شد « 42 » . نام وزراى آذربايجان را نيز تا سال 1052 ( - 1642 م . ) به صورتى مرتب و از آن تاريخ به بعد گاهگاه ذكر كردهاند . شيروان از دورهء شاه عباس اول ( هميشه ؟ ) براى خود وزير خاصى « 43 » كه تحت نظر وزير كل آذربايجان نبوده داشته است . از بعضى اشارات و كنايات مراجع مىدانيم كه چخورسعد و قراباغ حتى در قرن يازدهم هجرى ( هميشه ؟ ) باز از نظر قضائى تابع آذربايجان بوده است « 44 » .
--> ( 40 ) - جواهر الاخبار ، ص a 327 : وزير با اعتبار كل آذربايجان و شيروانات و شكى و گرجى ؛ همچنين رجوع شود به تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 165 . ( 41 ) - تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 165 . ( 42 ) - تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 758 ، 760 . ( 43 ) - مثلا تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 753 ، 964 ، 991 . ( 44 ) - از نظر چخورسعد رجوع شود به پاپازيان ، جلد دوم ، سند نمرهء 35 مورخ 1058 ( - 1648 م . ) ؛ از نظر قراباغ رجوع شود به يك منبع ارمنى در اثر زير : Brosset , Collection II 203 f . كه چنين مىگويد : در سال 1701 وزير اعظم ( مراد از آن وزير كل است ) ميرزا طاهر ( آيا همان كس است كه از او در يك فرمان مورخ 1124 بهنام محمد طاهر بيگ ذكر شده است ؟ رجوع شود به مجموعهء اسناد و فرمانهاى كتابخانهء دولتى آلمان با اين نشانى : Ms . Or FOL . 617 [ فهرست پرچ ، نمرهء 1071 ] كه داراى مجموعهاى از اصل فرمانهاى پادشاهان است از شاه اسمعيل اول تا شاه سلطان حسين و بعد از او ) كه در تبريز مقيم بود با 1100 مرد به گنجه رفت . افراد وى در آن ناحيه پراكنده شدند تا ماليات سرانهء مقرر را جمعآورى كنند . مالياتها هر سال به اين ترتيب گرفته مىشد .